هؤلاء مماليكى يا هؤلاء عبيدى و اين اطلاق حقيقى است نه مجازى از اينرو وقتى سائل بوى گويد : ءاعتقت مماليك ، و وى در جواب اظهار كند : نعم ، با توجه به اينكه جواب يعنى كلمه [ نعم ] مقتضى اعاده سؤال و تقرير آنست در نتيجه اقرار بعتق مماليك و عبيدى است كه آزاد شده نه غير ايشان چه آن‌كه اصالة البراءة از مازاد حاكم بوده و غير عبيد آزاد شده را محكوم به عدم قرار مىدهد . و اقرار هميشه بر افراد متيقّن حمل شده نه محتمل و مشكوك و گفته شد كه افراد متيقّن همان عبيدى بوده كه قبلا مولى آنها را آزاد كرده است قوله : كالمشتبه : و حكم مشتبه آنست كه برخى با قرعه آن را معيّن نموده و گروهى به اختيار معتق مىگذارند . قوله : و اعتذر لهم : ضمير در [ لهم ] بقائلين باشتراط مذكور راجعست و معتذر طبق فرموده شارح ( ره ) در حاشيه [ منه ] مرحوم فخر الدّين در شرح قواعد مىباشد . قوله : عمّا ذكرنا : يعنى از اشكاليكه قبلا ما ذكر نموده و گفتيم با اينكه لفظ افاده عموم مىكند چطور از ظاهرش عدول نمائيم . قوله : بانّه اذا اعتق ثلاثة من مماليكه : ضمير در [ بانّه ] به معناى [ شأن ] بوده و ضمير فاعلى در [ اعتق ] به مولا راجعست . قوله : فصدق عليه : ضمير در [ عليه ] بمعتق ( بفتح تاء ) راجعست . قوله : فاذا قيل له : ضمير در [ له ] به مولى راجعست . قوله : و هى تقتضى اعادة السؤال : ضمير [ هى ] به [ نعم ] راجعست .